FRAMTÍÐ ÍSLANDS Á EKKI AÐ BYGGJAST Á ÚRELTRI TÆKNI
Nýja frumvarpið um fiskeldi gerir ráð fyrir að opið laxeldi í sjókvíum geti stækkað, sem setur íslenska firði, efnahag og villta Atlantshafslaxinn í hættu.
 Það er enn tími til að hafa áhrif á Alþingi. Sendu inn athugasemdir við frumvarpið fyrir 26. janúar næstkomandi.
01
Setja skýran lokadag (útfösun) fyrir núverandi opnar sjókvíar.
02
Skylda yfirfærslu yfir í lokaðar lausnir eða landeldi.
03
Hætta að veita ný leyfi fyrir opnar sjókvíar.
WHAT IS THIS BILL
AND WHY DOES IT MATTER?
Frumvarpsdrögin sem eru að fara fyrir alþingi snúast um almennar leikreglur í fiskeldi.
Frumvarpið mun ákveða framtíð opins sjókvíaeldis eða hvort við munu nútímavæðast og leyfa náttúrunni að njóta vafans.

Við verðum að krefjast þess losna við opið sjókvíaeldi

  • Sjókvíarnar eru staðsettar beint í fjörðum Íslands
  • Þau losa úrgang, efni og sníkjudýr út í sameiginleg hafsvæði
  • Þetta setur villta Atlantshafslaxinn í hættu á útrýmingu

Once licenses are granted, they can lock Iceland into harmful practices for decades

Þetta frumvarp er enn í mótun og athugasemd frá þér skiptir máli

Íslendingar krefjast frumvarps sem

  • Stöðvar alla útvíkkun sjókvíaeldis
  • Fasar út úreltar sjókvíar á skýrum tímaramma
  • Flýtir yfirfærslu í sjálfbærari fiskeldi
  • Ver villta laxinn og líffræðilega fjölbreytni Íslands
  • Setur skýr umhverfisviðmið sem, ef ekki er náð, leiða til samdráttar í framleiðslu
  • Verndar rétt landeigenda gagnvart mengandi sérhagsmunum fyrirtækja
  • Verndar Ísland gegn langtíma vistfræðilegum, lögfræðilegum og 
orðsporslegum skaða

Óafturkræf umhverfisáhætta

  • Villtir Atlantshafslaxastofnar hafa dregist saman um ~25% frá 1970.
  • Framleiðsla í eldi (~30.000.000 fiskar) er margfalt stærri en villti stofninn (~60.000 fiskar).

Mengun íslenskra fjarða

  • Ómeðhöndlaður úrgangur, fóður og lyf fer óhindrað út í fjörðina okkar.
  • SÖrplast og lífrænt álag skemmir hafsbotninn.
  • Firðirnir eru okkar sameign. Ísland borgar kostnaðinn en hagnaðurinn er einkavæddur.

Slæm velferð dýra

  • Þegar tæplega 40% laxins deyr áður en hann er slátraður, er eitthvað alvarlega rangt við ræktunar aðferðina.
  • TFrumvarpið gerir hreinlega ráð fyrir dauða og þjáningu í stað þess að koma í veg fyrir það.
  • rumvarpið ver þremur heilum köflum (IX–XI) í að “stjórna” afföllum, lús og sjúkdómum. Þetta segir okkur að þetta er ekki sjaldgæft. Það er gert ráð fyrir þessu.
Við þufum nýsköpun, Ekki útvíkkuN
Það eru til betri og sjálfbærari leiðir til að rækta lax:
Landeldi, þar á meðal lokaðar og hálflokaðar lausnir.

Af hverju er landeldi betra?

Kemur í veg fyrir að eldislax sleppi og mengi villta stofna erfðafræðilega. Safnar úrgangi og útrýmir mengun fjarða. Bætir velferð dýra og lífvarnir (biosecurity) ásamt því að það skapar fjölda sérhæfðra starfa.

Sjókvíar VS. Ferðaþjónustan
Það er engin samkeppni.

Hvað fáum við í raun? Sjókvíaeldi á Íslandi skapar fá störf á staðnum og skilar hóflegum útflutningstekjum (um 54 milljarða króna), en á sama tíma veldur það verulegum vistfræðilegum kostnaði, hraðri fækkun villtra laxastofna, viðvarandi úrgangs- og örplastmengun, miklum afföllum fiska og stórfelldum sleppingum.

Það sem er í raun gott fyrir Ísland: ferðaþjónustan. Sem stærsta atvinnugrein landsins skapar hún 8 sinnum meira (er það 8 eða 18 sinnum?) efnahagslegt verðmæti (um 964 milljarða króna), dreifir atvinnu um allt land og felur í sér mun minni áhættu.

Niðurstaðan. Sjókvíaeldi er áhættusöm rekstrarleið með litla ávöxtun. Ferðaþjónustan lifir aðeins af ef firðirnir okkar og villta náttúran gera það líka. Við skulum ekki skipta út atvinnugrein sem hefur sannað sig fyrir atvinnugrein sem er áhættusöm.

Ferðaþjónusta skapar miklu meira verðm æti með broti af áhættunni.
Sjókvíaeldi
Ferðaþjónustan
(Hreint náttúruhagkerfi)
Störf
~200–300
Tugi
þúsunda
Ársvelta
~54 MA.kr
~964 ma.kr
Umhverfisáhætta
Mikil
Lítil
Stuðningur almennings
Lítið
(~65% íslendinga eru á móti)
Mikil
Langtímahorfur
Bótaábyrgð & vaxandi bönn
sterkar, ef við pössum
Uppá orðspor íslands
Alþingi verður að velja á milli
Skammtímagróða fyrir fáa — eða langtímavernd efnahags, fjarða, samfélaga og alþjóðlegs orðspors Íslands

Frumvarpið þykist bæta eftirlit en getur fest Ísland í há-áhættu / lág-ávöxtun líkani.
 Það er mikilvægt að nútímavæða það á meðan enn er tími: stöðva útvíkkun opinna netakvía og setja skýra áætlun um brotthvarf þeirra.

Verndarsjóður villtra laxastofna (NASF) og stækkandi bandalag íslenskra landeigenda, leiðtoga úr atvinnulífi, vísindafólks og alþjóðlegra samstarfsaðila er tilbúið að vinna með Alþingi að lausnum sem vernda strendur Íslands og framtíð. Við erum einnig reiðubúin að kalla til ábyrgðar þá sem selja náttúruauðlindir Íslands til að þjóna erlendum fyrirtækjum.

Þetta frumvarp er enn hægt að laga. Alþingi þarf að velja:
 Skammtímagróða fyrir fáa — eða langtímavernd efnahags, fjarða, samfélaga og alþjóðlegs orðspors Íslands.

En hvað gerir frumvarpið rétt?

Hvað er rétt í fruvarpinu?

01.

Einn rekstraraðili á hverju smitvarnasvæði (sjúkdómavarnasvæði) framvegis.

02.

Lægri gjöld fyrir lokaðar og hálflokaðar lausnir.

03.

Aukið aðgengi og fjármögnun fyrir eftirlitsaðila.

Hvað er rangt
í frumvarpinu?

Það eru jákvæðir hlutir í frumvarpinu en
 hér er það sem frumvarpið bregst.

01.

Leyfir áframhaldandi útvíkkun sjókvía

• Engin bindandi heildarþak á lífmassa

• Erfðafræðilegt áhættumat er ráðgefandi, ekki skyldubundið

• Ný opið-netasvæði geta enn fengið leyfi

• Engir nýir friðaðir firðir

• Burðarþolsrannsóknir ýta undir vöxt í stað þess að setja mörk

02.

Festir sjókvíar í sessi í áratugi

• Íslendingar gætu þurft að greiða bætur til erlendra fyrirtækja: frumvarpið
 kynnir “laxahlutur”-kvóta sem skapar raunverulegan (de facto) eignarrétt.

• Það getur gert fyrirtækjum kleift að krefjast bóta ef kvóti er minnkaður eða tekinn.

• Öruggasta leiðin til að koma í veg fyrir þetta er skýrt dagsettur lokadagur sjókvíaeldis.

• Þetta gerir framtíðarbreytingar fjárhagslega og lögfræðilega áhættusamar.

• Leyfi allt að 16 árum, með endurnýjunum

03.

Hvetur aðeins til öruggari tækni — krefst hennar ekki

• Lokaðar lausnir fá afslætti, ekki gert að skyldu

• Sjókvíar eru áfram sjálfgefið val

04.

Gerir vistfræðilegan skaða “eðlilegan”

• Mengun er verðlögð, ekki stöðvuð

• Afföll fiska og úrgangur eru meðhöndluð sem ásættanleg niðurstaða

• Eftirlit gerist eftir að skaðinn hefur orðið